Автоматик ишекнең авариядән чыгу функциясе: җәмәгать биналары өчен паника панелен интеграцияләү һәм янгын куркынычсызлыгы таләпләренә туры килү

Кереш сүз

Автоматик ишекләр заманча җәмәгать биналарында - сәүдә үзәкләреннән һәм офис вестибюльләреннән алып транспорт терминалларына, хастаханәләргә һәм белем бирү учреждениеләренә кадәр - алыштыргысыз инфраструктурага әйләнде. Аларның уңайлылыгы, мөмкинлеге һәм энергия нәтиҗәлелеге өстенлекләре яхшы билгеле. Ләкин бу киң таралган ысул белән кайвакыт җитәрлек игътибар бирелмәгән мөһим җаваплылык килә: автоматик ишекләрнең гадәттән тыш хәлләрдә, бигрәк тә гадәти электр энергиясе яки электрон идарә итү системалары булмаганда, куркынычсыз эшләвен тәэмин итү.

Гадәттән тыш хәлләрдән чыгу функциясе - автоматик ишек системасы дизайнының иң мөһим һәм еш кына аңлашылмый торган аспектларының берсе. Янгын, электр энергиясе өзелүе яки башка гадәттән тыш хәлләр вакытында автоматик ишек автоматик эш режимыннан чыгарга һәм электр энергиясе, махсус кораллар яки махсус белем таләп итмичә кул белән ачылырга мөмкинлек бирергә тиеш. Паника бар җиһазлары белән берләштерелгәндә һәм янгын куркынычсызлыгы таләпләрен үтәү өчен дөрес көйләнгәндә, автоматик ишекләр гадәттән тыш хәлләрдән чыгу өчен киртә түгел, ә актив була.

Бу мәкаләдә автоматик ишекләрнең авария хәлендәге авария системалары буенча тулы техник һәм сатып алу кулланмасы бирелә, аеруча паника тактасын интеграцияләүгә һәм җәмәгать биналары мохитендә кулланыла торган янгын куркынычсызлыгы стандартларына туры килүгә басым ясала. Сез бина корылмасы менеджеры, архитектура спецификаторы, ишек системасын урнаштыручы яки җәмәгать инфраструктурасы өчен җаваплы сатып алу белгече булсагыз да, мондагы мәгълүмат сезгә авария хәлендәге авария хәлендәге авария системаларын конфигурацияләү һәм тәэмин итүчене сайлау турында нигезле карарлар кабул итәргә ярдәм итәчәк.

Монда тәкъдим ителгән перспектива автоматик ишек системаларын җитештерү һәм глобаль проектларны урнаштыру өлкәсендә дистә елларлык тәҗрибәгә нигезләнгән, аерым алганда, җәмәгать биналары кушымталарын торак яки коммерция офислары контекстыннан аерып торучы интеграция проблемаларына һәм норматив таләпләргә туры килүгә юнәлтелгән.

Гадәттән тыш хәлләрдән котылу нәрсә ул һәм ни өчен ул мөһим?

Гадәттән тыш хәлләрдә автоматик ишекнең электр белән эшли торган режимнан кул белән ачылу халәтенә күчү сәләте гадәттән тыш хәлләрдә автоматик ишекнең көчәйтелгән эш режимыннан кул белән ачылу халәтенә күчүен аңлата. Гадәти эш вакытында автоматик тайпылышлы ишек ишек операторының логик тактасы белән идарә ителә торган электромагнит яки механик бикләү механизмы ярдәмендә ябык хәлдә тотыла. Гадәттән тыш хәлләрдә тайпылышлы ишек системасы активлаштырылганда - автоматик рәвештә янгын сигнализациясе сигналы аша яки кул белән паника панеле аша - ишек бикләнгән ябык халәтеннән чыга һәм гадәти тайпылыш юлы буенча кул белән ачыла торган була.

Дөрес һәм дөрес булмаган гадәттән тыш авария шартлавы конструкциясе арасындагы төп аерма шартлавы активлаштырганнан соң ишекне кул белән ачу өчен кирәкле көчтә. Янгын куркынычсызлыгы стандартлары ачык күрсәтелгән: гадәттән тыш хәлләрдән чыгу ишеген кул белән ачу көче билгеләнгән чикләрдән артмаска тиеш, чөнки гадәттән тыш хәлләрдән качкан кешеләр көчсез, җәрәхәтләнгән, паникага бирелгән яки балалар яки башка йөкләр күтәреп йөри ала. Гадәттән тыш хәлләр вакытында ачу өчен зур физик көч таләп итә торган ишек - хәтта ул техник яктан "ватылса" да - таләпләргә туры килмәскә һәм, иң мөһиме, кешеләрнең гомерен өзәргә мөмкин.

Гадәттән тыш хәлләрдән чыгу механизмы ишек панельләрен коллектор юлына һәм юнәлеш бирү системасына шулай тоташтыра ки, чыгу механизмы активлаштырылганда ишек минималь көч белән чайкалырга яки шуып ачылырга мөмкинлек бирә. Кайбер конфигурацияләрдә ишек панельләре сигнал бирелгәндә ачыла торган вакытлыча магнит яки механик тоткарлау ярдәмендә тотыла. Башкаларында кул белән басым ясалганда контроль көч астында аерыла торган механик кисү штифт яки аерылу тоташтыргычы кулланыла, гадәттән тыш хәлләрдән соң автоматик рәвештә яңадан урнаштыру мөмкин.

Кешелек өчен җаваплылык

Бу технологиянең кешелек өчен файдалы булуын аңларга бер мизгел вакыт бүлеп куярга кирәк. Милли янгыннан саклау ассоциациясе мәгълүматлары буенча, Америка Кушма Штатларында биналардагы янгыннар гына ел саен меңләгән кеше җәрәхәтләнә һәм йөзләгән кеше үлеменә китерә. Бу җәрәхәтләр һәм үлем очракларының күбесе эвакуация процессы вакытында була. Авария чыгу юлларының тыгылып калуы яки ачылуы авыр булуы вакыйгадан соңгы тикшерүләрдә кабатланучы фактор булып тора. Тиешле рәвештә ачылмый торган яки кулланучыларның эшләү өчен махсус процедураларны белүләрен таләп итә торган автоматик ишекләр булдырмаслык фаҗигаләргә китергән.

Шул ук таләпләр бөтен дөнья буенча кулланыла, Европа, Азия, Якын Көнчыгыш һәм башка илләрдәге норматив базалар гадәттән тыш хәлләрдән чыгу өчен ачык таләпләр куя. Бина хуҗалары, корылмалар белән идарә итүчеләр һәм җәмәгать биналары өчен автоматик ишекләрне билгеләүче сатып алу белгечләре гадәттән тыш хәлләрдән чыгу таләпләрен тулысынча аңлауны, дөрес билгеләнүне һәм җентекләп тикшерелүен тәэмин итү өчен турыдан-туры җаваплы.

Норматив база һәм янгын куркынычсызлыгы таләпләренә туры килү стандартлары

Автоматик ишекләрнең авария хәлендәге авариядән чыгуы "яхшы" функция түгел - бу җәмәгать биналарына автоматик ишек системаларын кулланырга рөхсәт ителгән һәр юрисдикциядә диярлек көйләнгән куркынычсызлык таләбе. Теләсә нинди сатып алу карары кабул итү өчен кулланыла торган стандартларны аңлау бик мөһим.

Төп халыкара стандартлар

Җәяүлеләр ишеге куркынычсызлыгы өчен иң киң таралган стандарт - EN 16005, ул Европа Стандартлаштыру Комитеты (CEN) тарафыннан эшләнгән, ул җәяүлеләр зоналарында кулланыла торган электр белән җиһазландырылган җәяүлеләр ишекләренә таләпләрне билгели, шул исәптән гадәттән тыш хәлләрдә ачылу өчен ачык кагыйдәләрне дә. EN 16005 гадәттән тыш хәлләрдә чыгу кушымталарындагы автоматик ишекләрнең гадәттән тыш хәлләрдә ачылу юнәлешендә 130 Ньютоннан (якынча 29 фунт көч) артмаган кул көче белән эшләтеп җибәрелергә тиешлеген таләп итә.

Америка Кушма Штатларында UL 325 стандарты кулланыла, ул ишек, капка һәм тәрәзә операторларының куркынычсызлыгын үз эченә ала. UL 325, аерым алганда, электр белән эшли торган сәнәгать һәм коммерция ишекләренә карата таләпләрне, шул исәптән кысылулардан саклау һәм гадәттән тыш хәлләрдә эшләүгә кагылышлы кагыйдәләрне дә карый. Моннан тыш, Халыкара Төзелеш Кодексы (IBC) һәм җирле янгын сүндерү кодекслары җәмәгать биналарында автоматик ишекләр спецификациясенә тәэсир итүче чыгу чараларына таләпләрне билгели.

Кытайда GB 17740 һәм аңа бәйле стандартлар җәмәгать биналарында автоматик ишекләрнең куркынычсызлыгын тәэмин итүне җайга сала, гадәттән тыш хәлләрдән чыгу мөмкинлекләре өчен махсус шартлар бар. Охшаш норматив базалар Япониядә (JIS стандартлары), Австралиядә (AS/NZS стандартлары) һәм Якын Көнчыгышта (БАӘ Янгын кодексы һәм аңа бәйле муниципаль таләпләр) бар.

Янгын сигнализациясе системасын интеграцияләү

Гадәттән тыш хәлләрдә янгын чыгу кагыйдәләренә туры килүнең мөһим өлеше - ишекнең контроль системасы һәм бинаның янгын сигнализациясе системасы арасындагы интеграция. Күпчелек юрисдикцияләрдә янгын чыгу урыннарындагы автоматик ишекләр янгын вакытында гадәттән тыш хәлләрдә янгын чыгу функциясен эшләтеп җибәрү өчен бинаның янгын сигнализациясе системасыннан сигнал алырга тиеш. Бу янгын сигнализациясе тавышы чыкканда һәм бинада яшәүчеләр эвакуацияләнә башлагач, барлык автоматик ишекләрнең бер үк вакытта ачылуын һәм кул белән эшләтеп җибәрелүен тәэмин итә.

Янгын сигнализациясен интеграцияләү өчен ишек операторының идарә итү тактасы һәм бинаның янгын сигнализациясен идарә итү панеле (FACP) арасында реле яки мәгълүмат тоташуы кирәк. FACP төтен детекторларыннан, кул белән тарту станцияләреннән яки сиптергеч су агымы сенсорларыннан сигнал торышын ачыклаганда, ул ишек операторына ватылуны активлаштыру өчен сигнал җибәрә. Кайбер системалар шулай ук ​​"эштән котылу" конфигурацияләрен хуплый, анда янгын сигнализациясе сигналына карамастан, электр энергиясе өзелгән саен ишек ватылу хәленә күчә.

Объект җитәкчеләре һәм сатып алу белгечләре янгын куркынычсызлыгы өчен тәкъдим ителгән теләсә нинди автоматик ишек системасының кыйммәтле өстәмә түгел, ә стандарт мөмкинлек буларак сертификатланган янгын сигнализациясен интеграцияләүне үз эченә алуын тикшерергә тиеш. Урнаштырудан соң янгын сигнализациясен интеграцияләүне яңарту бәясе, гадәттә, аны башлангыч спецификациягә кертү бәясеннән ике-өч тапкыр күбрәк.

Паника Бар Интеграциясе — Дизайн принциплары һәм техник таләпләр

Паника торлары — шулай ук ​​бәрелү торлары, этү торлары яки чыгу җайланмалары дип тә атала — ишекнең актив ягына урнаштырылган механик җиһазлар, алар аша кешеләр гадәттән тыш хәлләрдән чыгу яки кул белән ачу процессын башлыйлар. Автоматик ишек операторы һәм паника торы арасындагы интеграция гадәттән тыш хәлләрдән чыгу дизайнының техник катлаулылыгына тупланган һәм гадәттә иң зур спецификация хаталары ясалган урында күзәтелә.

Паника барлары автоматик ишекләр белән ничек эшли

Гадәти кул белән эшли торган ишектә паника панеле ишекнең йозагы һәм бикләү механизмына механик рәвештә тоташтырылган - панельгә басу йозагыны тартып ала һәм ишекнең ачылуына мөмкинлек бирә. Автоматик ишек кулланылышында паника панеле башка, ләкин охшаш функция башкара: ул ишек операторына гадәттән тыш хәлләрдән чыгу режимын активлаштыру өчен электрон яки механик сигнал җибәрә, аннан соң ишекне кул белән этеп яки шудырып ачып була.

Автоматик ишек паника системалары өчен ике төп интеграция ысулы бар:

Турыдан-туры электр интеграциясе:Паника панелендә электр ачкычы бар - гадәттә микро ачкыч яки камыш ачкычы - ул панельгә басылганда ябыла. Бу ачкыч сигналы ишек операторының идарә итү тактасына керү сигналы буларак тоташтырылган. Оператор паника панеле сигналын алгач, ул авария эзлеклелеген башлый: электромагнит йозакны сүндерә, ишек панельләрен тотып калудан азат итә һәм кул белән ача. Бу ысул авария эзлеклелеген төгәл контрольдә тотарга мөмкинлек бирә һәм һәр паника панелен активлаштыруны теркәп баручы керү контроле һәм теркәү системалары белән интеграцияләргә мөмкинлек бирә.

Механик кисү штифтын чыгару:Ишек панельләре коллектор кареткасына билгеләнгән кул көче чикләре астында аерылыр өчен эшләнгән кисү штифт яки аерылучы тоташтыргыч ярдәмендә тоташтырылган. Йортта утыручы паника тактасына басканда һәм ишеккә төрткәндә, нәтиҗәдә барлыкка килгән көч кисү штифтының чигеннән артып китә һәм тоташу ачыла, бу ишекнең чайкалуына яки ачылуына мөмкинлек бирә. Бу ысул гадирәк һәм арзанрак, ләкин аерылу эзлеклелеген азрак контрольдә тота һәм керүне контрольдә тоту яки теркәү системалары белән интеграцияне хупламый.

Активлаштыру көче таләпләре

Паника панелен эшләтеп җибәрү һәм шартлау башлану өчен кирәкле көч - һәм шартлаудан соң ишекне кул белән ачу өчен кирәкле көч - икесе дә сынау аша тикшерелергә тиешле көйләнгән параметрлар. Югарыда билгеләп үтелгәнчә, EN 16005 шартлау башланганнан соң кул белән ачуның максималь көчен 130 Ньютон дип билгели. Паника панелен үзенә басу өчен кирәкле көч гадәттә күпкә түбәнрәк (30 Ньютоннан кимрәк), ләкин бу спецификация конкрет җиһазга һәм конфигурациягә карап үзгәрергә мөмкин.

Иҗтимагый биналар өчен паника панельләре интеграциясе булган автоматик ишек системаларын билгеләгәндә, сатып алу белгечләре аккредитацияләнгән сынау лабораториясеннән шартлау көчен сынау документларын таләп итәргә тиеш. Бу сынау, системаның гомуми массасына һәм эш үзенчәлекләренә тәэсир итүче теләсә нинди пыяла, рам яки аксессуарларны да кертеп, күрсәтелгән конкрет конфигурация өчен паника панельләрен активлаштыру көчен дә, шартлаудан соң кул белән ачу көчен дә тикшерергә тиеш.

Бер һәм ике ишек конфигурацияләре

Коммерция биналарына керү юлларында еш очрый торган ике ишекле конфигурацияләрдә паника торлары һәм автоматик ишек операторлары арасындагы интеграция катлаулана. Гадәттә, бер ишек яфрагы "актив яфрак" дип билгеләнә һәм паника торы белән җиһазландырыла. "Актив булмаган яфрак" авария хәлендәге авария вакытында да ачыла торган тишүче болт яки башка механик йозак белән ныгытыла. Ике яфракның да бер үк вакытта чыгарылуын тәэмин итү - бер яфрак ирекле ачылып, икенчесе ныгытылган хәлдә калу хәлен тудырмыйча - ишек җиһазлары, оператор белән идарә итү логикасы һәм янгын сигнализациясе интеграциясе арасында җентекле координация таләп итә.

Ике ишекле конфигурацияләр шулай ук ​​​​деворник киңлеге һәм гадәттән тыш хәлләр вакытында эвакуация агымнарын эшкәртү өчен тишекнең сыйдырышлыгы турында да уйлануларны үз эченә ала. Төзелеш нормалары минималь ачык ачылу киңлекләрен тулылык күләмен исәпләү нигезендә билгели, һәм чыгу кушымталарындагы автоматик ишекләр бу таләпләргә туры килергә тиеш. Ике ишекле пардагы актив булмаган яфрак гадәти эш вакытында бикләнеп калырга, ләкин ачык ачылу вакытында тулысынча ачылырга, минималь киңлек таләбен канәгатьләндерә торган ачык ачылу юлы белән эшләнгән булырга мөмкин.

Гадәттән тыш хәлләрдә автоматик ишекләр җитештерүчене сайлау

Автоматик ишекләр белән тәэмин итүчеләрнең барысы да янгын куркынычсызлыгы өчен мөһим булган кушымталар өчен продуктлар белән тәэмин итү өчен кирәкле инженерлык мөмкинлекләренә һәм сыйфатлы тәҗрибәгә ия түгел. Иҗтимагый биналар проектлары өчен җаваплы сатып алу белгечләре потенциаль тәэмин итүчеләрне гадәттән тыш хәлләрдән саклау системасын проектлауга кагылышлы билгеле бер критерийлар буенча бәяләргә тиеш.

Инженерлык мөмкинлекләре һәм сынау инфраструктурасы

Гадәттән тыш хәлләрдә автоматик ишекләр җитештерүче компаниянең чын гадәттән тыш хәлләр сценарийларын симуляцияләүче шартларда көч куллануны тикшерә алырлык сынау инфраструктурасына керү мөмкинлеге булырга тиеш. Моңа йөкләнеш элементлары һәм көч үлчәү җиһазлары, температураны сынау өчен әйләнә-тирә мохит камералары, шулай ук ​​​​чын урнаштыруда булачак конкрет конфигурацияләрне - ишек авырлыгын, юл геометриясен, пыяла төрен, җиһаз өстәмәләрен - симуляцияләү мөмкинлеге керә.

Куллануга кагылышлы сынау документлары булмаган гомуми спецификацияләр исемлегенә генә таянучы тәэмин итүчеләр янгын куркынычсызлыгы өчен мөһим кушымталар өчен кабул ителмәслек куркыныч тудыралар. Стандартка туры килү турында гомуми белдерүне генә түгел, ә сез күрсәткән конкрет конфигурацияне раслый торган рәсми сынау отчетын аккредитацияләнгән лабораториядән сорагыз.

Янгын сигнализациясен интеграцияләү трек язмасы

Автоматик ишек операторлары һәм бина янгын сигнализациясе системалары арасындагы интеграция спецификация һәм урнаштыру хаталарының еш очрый торган чыганагы булып тора. Квалификацияле тәэмин итүченең берничә янгын сигнализациясе системасы бренды һәм протоколлары белән документлаштырылган тәҗрибәсе булырга тиеш, һәм FACP конфигурацияләре өчен интеграция буенча күрсәтмә документларын бирә алырга тиеш. Потенциаль тәэмин итүчеләрдән янгын сигнализациясен интеграцияләү таләпләре булган элеккеге җәмәгать биналары проектларының мисалларын һәм катнашкан проект төркемнәреннән белешмәләр сорагыз.

Сервис һәм ярдәм инфраструктурасы

Гадәттән тыш хәлләрдән чыгу системалары бинаның гомере дәвамында таләпләргә туры килүен тәэмин итү өчен даими хезмәт күрсәтүне һәм вакытлыча сынауларны таләп итә. Комплекслы урнаштыру, эшләтеп җибәрү һәм техник хезмәт күрсәтү хезмәтләрен күрсәтә алырлык тәэмин итүче яки сезнең төбәктә сертификатланган урнаштыручы челтәрләр белән эшләүче тәэмин итүче системаның башлангыч тапшыру вакытында гына түгел, ә эксплуатацияләү вакыты дәвамында да дөрес эшләячәгенә зуррак ышаныч бирә. Тәэмин итүченең гарантия шартлары, запас частьләрнең булуы һәм гадәттән тыш ремонт эшләре өчен хезмәт күрсәтү дәрәҗәсе килешүләре турында сорашыгыз.

Спецификациядәге еш очрый торган хаталар һәм аларны ничек булдырмаска

Автоматик ишекләрнең авариядән чыгу системалары өчен спецификацияләү процессы шулкадәр катлаулы ки, хаталар еш очрый, хәтта тәҗрибәле сатып алу белгечләре һәм архитекторлар арасында да. Иң еш очрый торган хаталарны аңлау сезгә сатып алу процессында хаталарны кыйммәтле проблемаларга әйләнгәнче ачыклый торган тикшерү адымнарын булдырырга мөмкинлек бирә.

"Ашыгыч чыгу" маркировкасы таләпләргә туры килүгә тиң дип фаразласак:"Ашыгыч чыгу" дип язылган ишек, гадәттән тыш хәлләрдән саклану, янгын сигнализациясен урнаштыру яки кул белән ачу мөмкинлеге таләпләренә туры килмичә, билгеләр урнаштыру һәм күренүчәнлек өчен код таләпләренә туры килергә мөмкин. Һәрвакыт этикетканы раслау гына түгел, ә эш нәтиҗәлелеген тикшерү документларын сорагыз.

Ишек операторы белән килешмичә, паника җиһазларын билгеләү:Паника өчен торбалар ишек җиһазлары җитештерүчеләре тарафыннан билгеләнә; ишек операторлары автоматик ишек җитештерүчеләре тарафыннан билгеләнә. Әгәр бу ике спецификация проектлау этабында килештерелмәсә, интеграция проблемалары гарантияләнә диярлек. Сатып алу документларын тәмамлау алдыннан, сезнең ишек җиһазлары һәм ишек операторы спецификацияләренең квалификацияле инженерлар тарафыннан бергә каралуын тәэмин итегез.

Сыну эшчәнлегенә температура йогынтысын исәпкә алмау:Автоматик ишек ачу системаларында кулланыла торган пружина механизмнары һәм магнит тоту системалары температураның экстремаль үзгәрешләренә сизгер булырга мөмкин. Салкын климатта пружина көченең кимүе яки магнит тоту көченең артуы ачу көчен үлчәүләргә тәэсир итә ала. Әгәр сезнең проектыгыз сезонлы температура үзгәрешләре сизелерлек булган климатта булса, тәэмин итүчегездән салкын температураны сынау документларын таләп итегез.

Даими тикшерүләрнең мөһимлеген киметеп бәяләү:Күпчелек юрисдикцияләрдә янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләре буенча, авария чыгу ишекләренең дөрес эшләвен тикшерү өчен, алар вакыт-вакыт - гадәттә ай саен яки квартал саен - тикшерелергә тиеш. Электрон авария чыгу системалары белән автоматлаштырылган ишекләр гадәти кул белән авария чыгу ишекләре өчен кулланылганнан аерылып торган махсус сынау процедураларын таләп итә. Техник хезмәт күрсәтү килешүләрегездә квалификацияле техниклар тарафыннан авария авария чыгу сынауларын үткәрү шартлары булуын тәэмин итегез.

Еш бирелә торган сораулар

Йомгак

Автоматик ишек авария хәлендәге авариядән чыгу - җәмәгать биналары инфраструктурасын спецификацияләү, сатып алу һәм хезмәт күрсәтү белән шөгыльләнүче һәркемнең игътибарын җәлеп итүче куркынычсызлык өчен мөһим технология. Паника-бар җиһазлары, ишек операторларын идарә итү системалары һәм бина янгын сигнализациясе челтәрләре арасындагы интеграция катлаулы система булдыра, ул кулланыла торган стандартларны һәм реаль дөньядагы эш таләпләрен тулысынча аңлап, проектланырга, урнаштырылырга һәм хезмәт күрсәтелергә тиеш.

Гадәттән тыш хәлләрдә селкенү урыннарын проектлауның техник нигезләрен - көч таләпләрен, норматив стандартларны, интеграция принципларын һәм еш очрый торган спецификация хаталарын - аңлаган сатып алу белгечләре, объект менеджерлары һәм спецификацияләүчеләр, иң мөһим вакытта бинада яшәүчеләрне яклый торган системаларны сайларга яхшырак мөмкинлеккә ия. Янгын куркынычсызлыгы өчен мөһим кушымталар өчен инженерлык мөмкинлекләрен, сынау инфраструктурасын һәм хезмәт күрсәтү челтәрләрен документлаштырган тәэмин итүчеләр белән эшләү - куркынычларны киметүнең иң нәтиҗәле стратегиясе.

Автоматик ишекнең гадәттән тыш хәлләрдә ачылу мөмкинлеге өстәмә функция яки сату ноктасы түгел - ул һәрвакыт кирәк булганда, искәрмәләрсез һәм өзеклекләрсез дөрес эшләргә тиешле төп куркынычсызлык функциясе.